پیشینه شناسی مفهوم توسعه پایدار

در تداوم سیر تکوین مفهوم پایداری و توسعه پایدار گروه ها، سازمان ها  و نهادهای مختلف بین المللی سعی در تبیین جنبه ها و وجوه مختلف توسعه پایدار نمودند که البته وقایعی چون افزایش سریع جمعیت، معضلات زیست محیطی، اجتماعی و اقتصادی نیز در تکوین این مفهوم نقش اساسی داشتند.

پیشینه شناسی مفهوم توسعه پایدار

در سال ۱۹۴۸ اتحادیه بین المللی حفاظت از طبیعت جهت همکاری و مشارکت سازمان های مختلف مردمی و دولتی برای حفاظت از محیط زیست زمین تاسیس شد. اولین گردهمایی محیط زیست در اروپا در سال ۱۹۵۷ جهت توسعه کیفیت محیط برگزار شد. از سال ۱۹۶۲ که گفته می شود اغاز جنبش زیست محیطی مدرن است گزارش ها و کنفرانس ها و برنامه هایی نظیر برنامه “انسان و زیست کره -۱۹۷۱ “، “گزارش فونیکس- ۱۹۷۱ “، “کنفرانس استکهلم سازمان ملل- ۱۹۷۲ “، “کنفرانس جهانی جمعیت- ۱۹۷۴ “، “بیانیه کوکویک- ۱۹۷۴ “، “کنفرانس زیستگاه سازمان ملل- ۱۹۷۶، در تکوین مفهوم توسعه پایدار نقش داشتند. در سال ۱۹۸۷ گزارش برانت لند در کمیسیون جهانی محیط زیست و توسعه با عنوان “آینده مشترک ما ” مطرح گردید و برای نخستین بار اصطلاح توسعه پایدار در یک سند بین المللی مطرح شد. در سال ۱۹۹۰ سازمان ملل برنامه شهرهای پایدار را برای کمک به شهرهایی که قدم به سوی توسعه پایدار بر می دارند ارائه نمود در سال ۱۹۹۲ اجلاس زمین در ریودوژانیروی برزیل برگزار گردید که دستور کار ۲۱ و بیانیه ریو از مهم ترین دستاوردهای این اجلاس بود و بر اساس آن دولت ها موظف شدند چارچوب استراتژیک خاصی را برگزینند که ترکیب اهداف توسعه ای و زیست محیطی را میسر سازد.

تشکیل کنفرانس قاهره در سال ۱۹۹۴ ، تحقیقات گروهی از محققان به نام بکویست در سال ۱۹۹۵، کنفرانس زیستگاه ۲ در استانبول در ۱۹۹۶ و نهایتا اجلاس ژوهانسبورگ در سال ۲۰۰۲ از جمله مهم ترین گام ها در تکوین مفهوم توسعه پایدار بوده است. درتداوم وسیر تکوینی مفهوم توسعه پایدار جنبشی به نام نوشهرگرایی در ایالات متحده در سال ۱۹۹۳ شکل گرفت که به دنبال ارتقای کیفیت سکونت در حوزه منطقه و برنامه ریزی منطقه ای و همچنین حوزه برنامه ریزی و طراحی شهری بود رویکردهای این جنبش به تدریج در سراسر جهان مقبولیت و رواج یافت.

پایداری به معنای داشتن تاثیر مثبت روی اجتماع، اقتصاد و شرایط محیطی مردم در آینده و یا در مکان های دیگر آورده شده است. اگرچه مفهوم پایداری گستره ای جهانی دارد، اما به نظر می رسد زمانی معنی دار و قابل حصول خواهد بود که از طریق ابتکارات محلی با تفکری جهانی عملی شود. در این میان پایداری از آن شهرها و یا فضاهای شهری است که تداوم فرهنگی را ارتقا بخشیده و به بقا و پایداری شهروندان نیز کمک کنند و زمینه رشد فردی آنها را فراهم آورده یا تقویت کند و بر حس ارتباط در زمان و مکان بیفزاید.

در حقیقت بیشتر به نظر می رسد که پایداری یک فرآیند باشد تا یک سری از ایده های به هم پیوسته، که اصول پایه ای آن از تغییر شرایط، ایده ها و قابلیت های تکنولوژیکی استنتاج می شود. از آنجا که توسعه پایدار مفهومی چند بعدی است ارائه یک تعریف دقیق از آن امکان پذیر نمی باشد. کمیسیون بین المللی محیط زیست و توسعه ساده ترین تعریف را چنین ارائه نموده است: توسعه ای که نیازهای فعلی را بدون خدشه دار کردن توانائی نسل آینده برای رفع نیازهای خود، برآورده سازد. همچنین توسعه پایدار را رفع نیازهای نسل حاضر از طریق یکپارچگی حمایت محیطی ، پیشرفت اجتماعی و موفقیت اقتصادی تعریف نموده اند.

نوشهرگرایی که در زبان پارسی به معادل­هایی چون شهرگرایی جدید یا شهرسازی جدید نیز برگردان شده است با بحث درباره هدایت رشد حومه شهری در قالب خلق شهرها و مجتمع­های کوچک گسترش شهرها را به چالش می­خواند. این گرایش در طرح این پیشنهاد، به احیای انگاره­های طراحی و برنامه ریزی شهری که در اوایل قرن بیستم شکل گرفتند، اما برای پاسخگویی به الگوهای زندگی مدرن انطباق یافته­اند به شدت اتکا دارد. نوشهرگرایی در رابطه با برنامه ریزی منطقه ای اصول و راهبردهایی به منظور تعادل بخشی به فضا پیشنهاد می نماید. از جمله این اصول “توسعه و سازماندهی شهرک ها و روستاها به گونه ای که بین مسکن و اشتغال و خدمات تعادل ایجاد کند نه این که به حومه های خوابگاهی بدل شوند” می باشد. اعتقاد این جنبش بر آن است که استراتژی های آنان در عرصه منطقه می تواند موجب کاهش ازدحام، ترافیک و تصادف و از طرف دیگر موجب کنترل توسعه پراکنده شهری و روستایی گردد.

دیدگاه مسدود است.