شهر شب: سرزندگی و فعالیتهای شبانه

محدود بودن ساعات كاری موجب مشكلات فراوانی برای شهرها می شود كه از آن جمله می توان به افزایش ترافیك  و شلوغ شدن اماكن عمومی مانند مراكز تفریحی و فروشگاه ها در ساعات مشخصی از شبانه روز اشاره نمود. در سالهای اخیر گرایش به فعالیت در ساعات غیرمعمول در شمار زیادی از شهرهای بزرگ جهان افزایش یافته است و بسیاری از واحدهای تجاری، صنعتی و تفریحی به صورت شبانه روزی فعالیت می كنند.

شهر-شب

در حقیقت جوامع شهری امروز به مانند دیروز یا جوامع روستایی نیستند؛ چرا كه در برخی از جوامع روستایی به دلیل یك سنت قدیمی و حرفه كشاورزی كه روستائیان دارند، صبح‌های زود از خواب بیدار می‌شوند، در ابتدای شب نیز به خواب می‌روند و چنانچه نیازی هم داشته باشند به دلیل آنكه خود تولیدكننده هستند، نیازهایشان در هر ساعت از شبانه‌روز از سوی خودشان رفع می‌شود. اما امروزه زندگی در كلانشهرهای بزرگ و پرجمعیت مشكلات عدیده‌ای را برای ساكنان این شهرها به دنبال دارد. پیوند امروزه مردمان كلانشهرها با مدرنیته و ماشینی شدن زندگی‌ها باعث شده تا اعضای یك خانواده به دلیل مشغله‌های فراوان كمتر در ساعات روز در كنار یكدیگر باشند و بیشتر در ساعت‌های پایانی شب در كنار یكدیگر جمع شوند.

وجود مراكز خرید، تفریحی و خدماتی شبانه‌روزی به حتم می‌تواند علاوه بر استفاده بهینه خانواده‌ها از زمان، در روحیه‌شان نیز تأثیرگذار باشد و استحكام خانواده‌ها را نیز تقویت بخشد.امروزه بسیاری از شهرهای پیشرفته دنیا، زندگی شبانه (Night life) را تجربه می‌كنند، به‌طوری كه زندگی 24 ساعته، امروزه دیگر بخشی از زندگی‌ آنها را تشكیل داده است.

از قرن نوزدهم به بعد و در پی نظم ناشی از انقلاب صنعتی و توسعه بعدی آن یك سازمان یافتگی اجتماعی بر گرد زمان كار شكل گرفت و كم كم تمام رفتارهای اجتماعی، خدمات اوقات فراغت و غیره را تحت تاثیر قرار داد و تا امروز ادامه یافته است در شهرهای امروز بخش اصلی خدمات اوقات فراغت و فعالیت های اجتماعی ، فرهنگی بر اساس نظم زمانی ترسیم شده بر پایه ساعت كاری انجام می گیرد زیرا اكثریت مردم حقوق بگیرند و بنابراین ناچار به تبعیت از زمانهای حاشیه ای كار مثل غروب ها آخر هفته و تعطیلات رسمی هستند.

این زمانبندی رفتاری اختلال های كاركردی اجتماعی زیادی ایجاد كردند كه در زمینه هایی چون تحرك شهری (راهبندان ها) سرگرمی ها (انباشت و ازدحام دربرخی زمانها ، دوره ها، آخر هفته ها و هزینه های ناشی از آنها) و به طور كلی در زندگی روزمره دیده می شود این امر سبب پدید آمدن احساس گسترده ای می شود كه مردم امروز دارند احساس كمبودوقت و همچنین انگیزه بزرگی را برای مدیریت برساختارهای زمانی به وجود می آورد این امر اهمیت زمان غروب و شب را به عنوان زمانی برای فراغت و فعالیت های اجتماعی و فرهنگی نشان می دهد.

4 دیدگاه

  1. سلام من کارشناسی ارشد معماری می خونم ،می خوام برا پایان نامه ام روی موضوع ارائه و طراحی الگوهای شهر شب برای مشهد کار کنم ولی موضوع بیشتر جنبه طراحی شهری داره و نمیدونم چطوری می تونم بهش جنبه معماری بدم و اینکه اطلاعات در این مورد رو می تونم از کجا بیارم ؟اگه امکانش هست بنده را در این زمینه یاری کنید ،ممنونم.

  2. کارشناس مشاور

    سلام،

    در نگاه اول موضوع "ارائه و طراحی الگوهای شهر شب" بر مقیاس شهر تأکید دارد که فعالیتهای جمعی و عمومی را در بر می گیرد، بنابراین برای پرداختن به جنبه طراحی شهری پرداختن به مقیاس بزرگتر و در نظر داشتن جنبه های شهرسازانه فضای عمومی همچون کاربری اراضی، همجواری، تراکم، طبقات، زیبایی شناسی، نور، رنگ و … ضروری است.
    از سویی برای وارد ساختن نگاه معمارانه می توانید طراحی فضای شهری را در مقیاس خرد بررسی کرده و به ارائه الگو بپردازید، برای مثال: طراحی ایستگاه اتوبوس به طوریکه سرزندگی و امنیت فضای شهری را در طول شب نیز القا کند یا طراحی مبلمان شهری هماهنگ با فعالیتهای شبانه.
    در نظر داشته باشید که تفکیک معماری و شهرسازی (طراحی شهری) فقط در مباحث نظری مقدور است و در عمل این دو پیوستاری جدایی ناپذیر هستند.
    مشخصا درباره شهر مشهد فکر می کنم نمونه موردی بسیار مناسبی برای محور شهر شب است، چرا که یک شهر مذهبی در بیشتر اوقات سال (حداقل شعاع بزرگی از اطراف حرم امام رضا) دارای فعالیت شبانه است. پس می توانید با بررسی نیازهای موردی زائران الگوهای طراحی پیشنهادی را کاربردی کنید.
    برای به دست آوردن منابع معتبر به گروه معماری و شهرسازی دانشگاه فردوسی و آزاد، همچنین واحد پژوهش شهرداری و شورای شهر، و کتابخانه سازمان راه و شهرسازی سری بزنید، و یا در سایت های sid.ir – noormags.ir – civilica.com موضوع مورد نظر خود را جستجو کنید.

    موفق باشید

  3. سلام.
    من دانشجوی ترم آخر شهرسازی هستم و برای پایان نامه موضوعشهر 24 ساعته رو برداشتم ولی متاسفانه منابع زیادی راجع به این موضوع پیدا نکردم.میشه لطف کنید اگه کتاب یا پایان نامه یا مقاله ای میشناسید که کمکم کنه معرفی کنید یا فایلشو در اختیارم بذارید اگه دارید؟واقعا ممنون میشم

  4. کارشناس مشاور

    با سلام
    موضوع مورد نظر شما در کشورهای توسعه یافته به لحاظ عوامل اقتصادی و اجتماعی در راستای ارتقای کیفیت زندگی شهری طی دو دهه گذشته مورد توجه ویژه قرار گرفته و هم اکنون به عنوان یکی از عوامل مؤثر بر پایداری فضای شهری در طرح ها و برنامه ها مطرح می شود. بحث شهر 24 ساعته یا شبانه روزی مدت کمی است که در کشور ما طرح شده است و اصل موضوعیت آن به شهرهای گردشگری مذهبی همچون قم و مشهد باز می گردد که بالاجبار از توفیق حضور شبانه روزی زوار در فضاهای مرکز شهر برخوردار هستند، به همین دلیل نمی توان انتظار وجود تعداد زیادی منابع باکیفیت پارسی در این حوزه را داشت. به شما پیشنهاد می کنم برای یافتن منابع مناسب از راه های زیر اقدام بفرمایید:
    – مراجعه به مرکز اسناد دانشگاه های معتبر یا پایگاه داده پایان نامه های ایران http://irandoc.ac.ir برای دستیابی به مجموعه ای پژوهش های آکادمیک انجام شده در حوزه های مرتبط
    – بررسی مجموعه مقالات منتشر شده در ارتباط با موضوع در پایگاه های http://magiran.com و http://civilica.com و http://sid.ir
    – بررسی منابع انگلیسی: کتابها در تارنمای https://goo.gl/BtBgNV و مقالات در تارنمای https://goo.gl/DFToqW و جستجوی گوگل https://goo.gl/yP95Jn
    موفق باشید

دیدگاه بسته شده است