گذار از ارزش ها به هویت

گذار از ارزش ها به هویت، پایان بخش مباحث نظری مربوط به تحلیل جایگاه ارزشها و به ویژه ارزش های شهری، بیان این واقعیت است كه چگونه باید ارزشها را به نظام برنامه ریزی و طراحی شهری اضافه نمود و آنها (باورها و اعتقادات) را به عناصر كالبدی و عینی (هویت) تبدیل نمود كه باعث تشخیص و تمیز صفات محله ای، منطقه ای و حتی یك شهر از دیگر شهرها شود.

yazd-city-identity

آنچه مسلم است در شهرسازی مدرن و فن گرا “بحث ارزشها و هویت” بر معیارهای كاركردی (شعاع دسترسی به مراكز آمورشی و سلسله مراتب فضایی آن) قرار داشته و كمتر به ویژگیهای فرهنگی- اجتماعی و میراثی توجه شده است. لذا احتمال اضافه نمودن ارزشها به برنامه ریزی و طراحی شهری، دغدغه متخصصان و مسئولین اجرایی در بسیاری از كشورهاست؛ در همین راستا در بسیاری از کشورها سعی شد تا عناصر ارزش هویتی بومی و محلی، به نظام برنامه ریزی و طراحی شهری وارد گردد كه می تواند كمك ارزشمندی به سوق مباحث نظری و علمی به سوی راهكارهای عملی نماید.

هویت مجموعه ای از صفات و مشخصاتی است كه باعث تشخیص یك فرد از افراد دیگر و یا یك شیء از اشیاء دیگر می شود. مراد از تعیین هویت، شناسایی و كشف تفاوت اشخاص و اشیاء از یكدیگر است. تشخیص هویت در واقع نوعی ارزش گذاری و یا تعیین كیفیت است. به گفته كوین لینچ برای داشتن تصویر ذهنی مطلوب می بایستی در وهله اول بتوان آن شیء را از دیگر اشیاء بازشناخت و استقلال آن را در مقابل دیگران احساس نمود كه نام آن را تشخیص هویت می گذاریم.

گرین (1992,180) هویت را به عنوان «تصویر بصری از محیط كه كیفیت های بی مانند یا معینی را منعكس می سازد» تعریف می نماید. وی هویت را به عنوان یكی از مفاهیم چهارگانه طراحی اجتماع همراه با كاركرد، نظم و جاذبه تعریف می نماید و تمایز را به عنوان جزء اصلی تشكیل دهنده هویت مكان می نگرد.

ارزش ها عمدتاً ممكن است جنبه نظری و تئوریكی داشته و به صورتی بصری قابل مشاهده نباشد. از این رو تبدیل ارزش های نظری به صورت تصاویری بصری كه هویت نامیده می شود، می تواند نقش عمده ای در ابقا و آشكارسازی آن داشته باشد.

به دلایل مختلفی گرایش به هویت محله ای وجود دارد. چادیرجی پدیده های اجتماعی این گرایش را بصورت زیر شناسایی كرده است:

1- انگیزه های سیاسی و ایدئولوژیكی

2- نیاز به احساس تعلق

3- واكنش در برابر تغییر كه با پیوستگی مخالفت دارد

4- نیاز به تنوع فرهنگی در جهانی كه فرهنگ عمدتاً یكنواخت شده است

5- افتخار به ملیت، نژاد، قومیت یا دیگر مشخصه های اجتماعی

ایجاد هویت اجتماعی با انتخاب مكان و بهره برداری آن در طراحی، شروع می شود. مكان شامل تاریخ جغرافیایی، آب و هوا، جغرافیای طبیعی، خاكها و گیاهان است. این تأكید بر مباحث محیطی توسعه پایدار، تمركز بیشتر بر حفظ منابع طبیعی و بدین طریق نزدیكتر كردن جوامع به طبیعت را مطرح می نماید. هنگامی كه شهرها بر روی مكانهای زیبا، چشمگیر و غنی ساخته شوند، برتری آنها اغلب به جای پاك سازی استعداد مكانی، از حفاظت، بهره برداری و تقویت آن استعدادها نتیجه می شود.

روش های مختلفی برای ایجاد هویت اجتماعی مورد استفاده قرار می گیرد. این روش ها می تواند بصورت مجزا یا با هم كاربرد داشته باشند. از جمله:

1- حفظ آثار باستانی

2- اجتناب از روند یكنواخت سازی و یك شكل نمودن توسعه های جدید

3- استقرار هویت فرهنگی در كاربرد طراحی، مصالح و تزئینات

4- فشار بر تمركز جاده ها، سیستم های حمل و نقل و ساختمانهای عمومی

منابع:

  • Steele, Fritz: The sense of place. Author, Fritz Steele. Edition, illustrated. Publisher, CBI Pub. Co., 1981.
  • McHarg, Ian L. : Design with Nature, 1969, Wiley, New York, 1969.
  • عباسزاده، غلامرضا: شناسایی ارزشهای شهری، پایان نامه کارشناسی ارشد، استاد راهنما دکتر رهنما، دانشگاه فردوسی مشهد.

دیدگاه مسدود است.