بررسی ارتباط فضای معماری و موسیقی

فضا، هم‌ به‌ جایگاه‌ و مكان‌، و هم‌ به‌ محیطی‌ عاطفی‌ و روحی‌، و هم‌ به‌ اتمسفر Atmosphere یا جو، و یا جایگاه‌ اثیری‌ اطلاق‌ می‌گردد. در تمام‌ هنرها ایجاد نوعی‌ فضای‌ عاطفی‌ و روحی‌، یكی‌ از هدف‌های‌ آفرینندگان‌ هنرمند است‌ . در هنر معماری‌، فضا، منزلتی‌ خاص‌ دارد. معمار نیز چون‌ دیگر آفرینندگان‌ هنر، قادر است‌ با ایجاد فضاهای‌ گونه‌ گون‌، همان‌ تأثرات‌ عاطفی‌ و روحی‌ را القاء كند كه‌ مثلا موسیقیدان‌ به‌ مدد الحان‌ و سازها ایجاد می‌كند. همچنان‌ كه‌ یك‌ قطعه موسیقی‌ می‌تواند تحت‌ تأثیر «فونوسفر phonosphere » یا فضای‌ صوتی‌، فضایی‌ روحی‌، سرشار از جذبه‌های‌ معنوی‌ و آسمانی‌ بیافریند.

music_architecture

بنای‌ یك‌ مسجد با آن‌ مناره‌های‌ سر بر آسمان‌ افراشته‌، و كشیدگی‌ اضلاع‌ یك‌ كلیسا كه‌ گویی‌ سیر به‌ تعالی‌ و عروج‌ را می‌نمایاند نیز قادر هستند در بیننده صاحب‌ ایمان‌، فضایی‌ سرشار از جذبه‌های‌ مذهبی‌ و معنوی‌ ایجاد كنند. به‌ قول‌ «ایانیس‌ زناكیس‌» “چه‌ بخواهیم‌ و چه‌ نخواهیم‌ بین‌ معماری‌ و موسیقی‌ پیوند هست‌”. این‌ مسئله‌ مبتنی‌ بر ساختارهای‌ ذهنی‌ ما است‌ كه‌ در این‌ هر دو هنر یكی‌ است‌.
شوپنهاور معتقد است‌ كه‌: “معماری‌ یك‌ نوع‌ مصالحه‌ میان‌ زیبایی‌ و سود بخشی‌ است‌”.گوته‌ گفته‌ است‌: “معماری‌ یعنی‌ موسیقی‌ جامد شده‌”. كار معمار، یا آفرینندةه بنا، ایجاد هم‌ آهنگی‌ میان‌ استواری‌ و نا استواری‌، سنگینی‌ وسبكی‌ – زبری‌ و نرمی‌ است‌. ظاهرا همان‌ طور كه‌ موسیقی‌ انواع‌ دارد، معماری‌ نیز به‌ چند نوع‌ منقسم‌ شده‌ است‌. انواع‌ مشخص‌ گشته موسیقی‌ عبارتند از: موسیقی‌ مذهبی‌، موسیقی‌ بزمی‌ و موسیقی‌ رزمی‌ ؛ چنانچه‌ بخواهند انواع‌ معماری‌ را با انواع‌ موسیقی‌ مقایسه‌ كنند، بی‌ تردید به‌ موارد زیر اشارت‌ خواهد شد:
1- معماری‌ مردمی‌: ظاهراً متكی‌ به‌ شیوه‌های‌ سنتی‌ است‌ ؛ مانند موسیقی‌ عامیانه‌
2- معماری‌ بومی‌: كه‌ گویا برخاسته‌ از معماری‌ مردمی‌ است‌ مانند موسیقی‌ محلی‌ یا موسیقی‌ بومی‌.
3- معماری‌ مذهبی‌: بازتاب‌ نیاز دینی‌ مردم‌ است‌.
4- معماری‌ مونومانتال‌ یا یادمانی: یعنی‌ از یك سو باید شبیه‌ معماری‌ مذهبی‌ باشد و از سوی‌ دیگر ماندگاری‌ را بنمایاند. در شاخه‌ای‌ از شاخه‌های‌ موسیقی‌ مذهبی‌ به‌ این‌ نوع‌ موسیقی‌ توجه‌ شده‌ است‌.
5- معماری‌ سودمند.
پاره‌ای‌ نمادها، برای‌ مردم‌ یك‌ منطقه‌ یا یك‌ كشور واجد احترام‌ است‌، در حالی‌ كه‌ برای‌ دیگران‌ ممكن‌ است‌ یك‌ امر عادی‌ باشد. مثلا سرو، برای‌ ایرانی‌ نمادی‌ است‌ كه‌ هم‌ جنبه مذهبی‌ دارد و هم‌ جنبه عرفانی‌ و هنری‌؛ ولی‌ برای‌ یك‌ غیرایرانی یك‌ درخت‌ است‌. كتیبه‌های‌ تزیینی‌ برای‌ یك‌ مسلمان‌، حكم‌ تعویذ را دارد، در صورتی‌ كه‌ برای‌ یك‌ غیرمسلمان فقط‌ یك‌ اثر تزیینی‌ است‌.
به‌ طور كلی‌ می‌توان‌ گفت‌ كه‌ توجه‌ به‌ نمادها و سمبل‌ها، وسیله‌ ایست‌ برای‌ برقرار كردن‌ رابطه‌ میان‌ بنا و مردم‌. همچنانكه‌ در موسیقی‌ علمی‌ نیز استفاده‌ از تم‌های‌ محلی‌ و نواهای‌ فولكلوریك‌ وسیله‌ ایست‌ جهت‌ برقراری‌ همین‌ نوع‌ ارتباط‌ عاطفی‌ و ذهنی‌ با مردم‌. طبیعت‌ برای‌ هنر سرچشمه‌ الهام‌ است‌ نه‌ صرفاً یك‌ عمل‌ برای‌ همانند سازی‌.

2 دیدگاه

  1. تیام دالوند

    با سلام
    من دانشجو ارشد معماری هستم و در رابطه با پایانامه خود مشغول به تحقیقاتی در زمینه موضوعی که مطرح کرده هستم. و مطالب سپیدار مفید واقع شد.
    خواهشم از سپیدار این بود اگر مقدور هست منابع مربوط به مقالاتی که در رابطه با معماری و موسیقی هست را لطف بکنن.
    با تشکر ویژه از جناب کارشناس مشاور

  2. کارشناس مشاور

    با سلام
    در میان منابع فارسی موارد کمی مرتبط با موضوع برای استفاده در تحقیق پایان نامه یافت می شود. کتابی با عنوان "معماری و موسیقی" در بازار موجود است که شخصا آن را تورق کرده اما هنوز نخوانده ام. لینکهای زیر شما را در یافتن منابع مفید و معتبر یاری می دهند:

    http://www.sid.ir/fa/VEWSSID/J_pdf/44213912304.pdf
    http://scholar.lib.vt.edu/theses/available/etd-12022011-233544/unrestricted/Sheppard_M_T_2011.pdf
    http://bit.ly/1Lq7ftw

    موفق باشید

دیدگاه بسته شده است